Kho bạc thừa tiền, ngân hàng khát vốn — chuyện gì đang xảy ra?

Tháng 3/2022, tôi ngồi ở một quán cafe trên Pasteur, nhìn danh mục đỏ lòm. Lúc đó tôi không hiểu tại sao thị trường rơi — doanh nghiệp vẫn tăng trưởng tốt mà. Mãi sau này, làm việc với anh Hiếu và team Faviz, tôi mới hiểu: thanh khoản mới là ông vua. Không có tiền chạy trong hệ thống, cổ phiếu tốt cũng rơi. Bây giờ, đọc tin Kho bạc thừa 500 nghìn tỷ trong khi ngân hàng khát thanh khoản, tôi lại nhớ lại bài học đắng đó.

📌 Chuyện gì đang xảy ra

• Tín dụng tăng nóng: Ngân hàng cho vay nhiều hơn huy động được, chênh lệch lên tới hơn 2,5 triệu tỷ đồng
• Kho bạc “ôm” tiền: Ngân sách bội thu gần 500.000 tỷ đồng nhưng chưa chi ra được
• Giải ngân đầu tư công chậm: Lượng tiền lớn đang nằm im, không quay lại nền kinh tế
• Áp lực lãi suất: Thiếu thanh khoản đẩy lãi suất liên ngân hàng tăng, ngân hàng phải vay đắt hơn

Nguồn: cafef.vn

Hồ Alva nhìn thấy gì

Đây là câu chuyện về dòng tiền — thứ tôi học được bằng cách mất sạch năm 2022. Lúc đó tôi cứ nghĩ VN-Index rơi vì “tâm lý thị trường xấu”. Sai rồi. Nó rơi vì tiền không còn chỗ đi. FED tăng lãi suất, dòng vốn rút khỏi thị trường mới nổi, VN-Index mất 40% giá trị.

Bây giờ tình huống ngược lại nhưng cũng nguy hiểm không kém: tiền có — nhưng nó nằm sai chỗ. Kho bạc thừa 500 nghìn tỷ, còn doanh nghiệp và người dân lại đang cần vốn để phát triển. Đây là hiện tượng “tắc nghẽn thanh khoản” — tiền không chảy đúng nơi cần nó nhất.

Câu hỏi tôi tự hỏi: nếu bạn là nhà đầu tư cá nhân, trong môi trường này bạn nên làm gì? Mua cổ phiếu ngân hàng vì lãi suất tăng = lợi nhuận tăng? Hay tránh xa vì áp lực thanh khoản có thể gây ra rủi ro hệ thống?

Và với chị em phụ nữ đang xây dựng độc lập tài chính: đây là lúc cần hiểu rõ dòng tiền trong nền kinh tế, không chỉ trong danh mục đầu tư của mình. Bởi vì những cú sốc thanh khoản không báo trước — nó đến rất nhanh, như năm 2022.

🔍 Con số nào đáng chú ý hơn

Tôi không nhìn vào con số 500.000 tỷ bội thu. Tôi nhìn vào chênh lệch 2,5 triệu tỷ đồng giữa tín dụng và huy động.

Con số này cho thấy ngân hàng đang “vay ngắn hạn, cho vay dài hạn” — một mô hình rủi ro cao. Nếu người dân bất ngờ rút tiền gửi ồ ạt (bank run), hoặc NHNN siết chính sách, hệ thống có thể gặp áp lực nghiêm trọng.

Năm 2008 thế giới đã chứng kiến chuyện này. Năm 2022 Việt Nam cũng có dấu hiệu tương tự — tín dụng tăng quá nóng, thanh khoản căng thẳng, VN-Index sụp đổ.

2,5 triệu tỷ — đó không chỉ là con số. Đó là lời cảnh báo.

Tôi đã từng…

…nghĩ rằng thị trường chứng khoán chỉ phụ thuộc vào kết quả kinh doanh của doanh nghiệp. Năm 2021, danh mục tôi tăng đẹp. Tôi cứ tưởng mình chọn đúng cổ phiếu.

Đến Q2/2022, tất cả đổ sập. Cổ phiếu tốt, cổ phiếu xấu — đều rơi như nhau. Lúc đó tôi mới hiểu: dòng tiền trong hệ thống quan trọng hơn cả chất lượng cổ phiếu.

NHNN thắt chặt thanh khoản để kiểm soát lạm phát. Ngân hàng thiếu tiền. Lãi suất tăng. Doanh nghiệp vay khó hơn, tăng trưởng chậm lại. Thị trường chứng khoán sụp.

Tôi mất trăm triệu từ bài học đó. Bây giờ, mỗi khi đọc tin về thanh khoản, tôi không bỏ qua. Bởi vì nó ảnh hưởng trực tiếp đến danh mục đầu tư — dù bạn có chọn cổ phiếu tốt đến đâu.

Bạn có đang theo dõi thanh khoản hệ thống không? Hay bạn chỉ nhìn vào báo cáo tài chính doanh nghiệp?

Nếu bạn chưa rõ nên làm gì trong môi trường này, hãy đặt lịch tư vấn miễn phí với team. Đôi khi một góc nhìn bên ngoài giúp bạn thấy rõ hơn.