Tổng quan tin tức
Xuất nhập khẩu Trung Quốc tăng gần 17% trong 6 tháng đầu 2026. Đây không phải con số nhỏ. Với quy mô nền kinh tế lớn thứ hai thế giới, tăng 17% nghĩa là hàng trăm tỷ USD dịch chuyển thêm qua biên giới nước này chỉ trong nửa năm.
Con số nói lên điều gì
Tôi làm việc với hàng chục nhà máy Trung Quốc qua Alibaba suốt 5 năm nay. Khi họ tăng tốc xuất khẩu, đó không phải vì nhu cầu nội địa tăng đột biến. Đó là chiến lược: đẩy mạnh sản xuất, tối ưu chi phí theo quy mô, và chiếm lĩnh thị phần ở những thị trường mà đối thủ đang chậm chân vì lo ngại thuế quan, đứt gãy chuỗi cung ứng.
Câu chuyện đằng sau con số 17% này còn có yếu tố tỷ giá nhân dân tệ, chính sách hoàn thuế xuất khẩu, và làn sóng dịch chuyển đơn hàng từ các nước đang áp thuế cao lên hàng Trung Quốc gián tiếp qua nước thứ ba. Tôi từng thấy khách hàng ở Etsy đặt hàng linh kiện từ Thâm Quyến, nhưng invoice lại ghi xuất xứ Việt Nam hoặc Malaysia. Đó là thực tế của chuỗi cung ứng toàn cầu hiện nay — không đơn giản như con số thống kê thể hiện.
Nhận định của Hồ Alva
Tăng trưởng 17% của Trung Quốc là tin vừa mừng vừa lo cho SME Việt Nam. Mừng vì nhu cầu nhập khẩu nguyên liệu, máy móc của họ tăng — nghĩa là cơ hội bán hàng cho các nhà cung cấp Việt trong chuỗi cung ứng khu vực. Lo vì họ đang xuất khẩu mạnh hơn, cạnh tranh trực tiếp với hàng Việt ở các thị trường Mỹ, EU, ASEAN.
Cơ hội cho SME
Thứ nhất, nếu bạn đang làm nguyên liệu đầu vào — nông sản thô, khoáng sản, linh kiện cơ khí đơn giản — đây là lúc tăng công suất bán cho thị trường Trung Quốc. Họ cần nguyên liệu để duy trì tốc độ sản xuất này. Tôi từng hỗ trợ một xưởng gỗ ở Bình Dương ký hợp đồng cung ứng ván ép thô cho một nhà máy nội thất Quảng Đông ngay giữa lúc căng thẳng thương mại — họ không quan tâm chính trị, họ quan tâm giá và thời gian giao hàng.
Thứ hai, tận dụng khoảng trống mà Trung Quốc để lại ở phân khúc ngách. Họ mạnh về quy mô lớn, giá rẻ, sản xuất hàng loạt. SME Việt không cạnh tranh được ở đó — nhưng lại có lợi thế ở đơn hàng nhỏ, tùy biến cao, giao nhanh cho thị trường Bắc Mỹ qua Etsy, Amazon Handmade. Một xưởng may gia công tôi từng tư vấn chuyển hẳn sang dòng sản phẩm custom-made, đơn hàng 50-200 sản phẩm, biên lợi nhuận cao hơn 40% so với làm gia công số lượng lớn.
Thứ ba, nếu bạn nhập khẩu máy móc, thiết bị từ Trung Quốc, đây là thời điểm giá cạnh tranh vì họ đang đẩy mạnh xuất khẩu để giải phóng công suất dư thừa. Đàm phán giá tốt hơn 6 tháng trước 10-15% là hoàn toàn khả thi nếu bạn biết cách deal qua Alibaba Trade Assurance.
Lưu ý rủi ro
Rủi ro lớn nhất là bị cuốn vào cuộc chiến giá với hàng Trung Quốc ở chính sân nhà hoặc thị trường xuất khẩu truyền thống. Họ tăng xuất khẩu 17% đồng nghĩa hàng giá rẻ tràn nhiều hơn vào các thị trường bạn đang nhắm tới. Nếu sản phẩm của bạn không có điểm khác biệt rõ ràng — chất liệu, thiết kế, câu chuyện thương hiệu — bạn sẽ thua ngay từ vòng gửi xe.
Thứ hai, cẩn thận với rủi ro gian lận xuất xứ. Khi Trung Quốc đẩy mạnh xuất khẩu trong bối cảnh nhiều nước áp thuế chống bán phá giá, một số đơn hàng sẽ tìm đường vòng qua Việt Nam để né thuế. Nếu doanh nghiệp bạn tham gia vào chuỗi này mà không kiểm soát chặt chứng từ xuất xứ, rủi ro bị điều tra, bị áp thuế trừng phạt là có thật. Tôi đã chứng kiến một công ty xuất khẩu thép ở Hải Phòng bị Mỹ điều tra vì nghi ngờ transshipment, mất nguyên một mùa đơn hàng vì hồ sơ C/O không minh bạch.
Thứ ba, tỷ giá. Nhân dân tệ biến động sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến sức cạnh tranh giá của hàng Trung Quốc so với hàng Việt. Bạn cần theo dõi sát để điều chỉnh giá bán, đừng để bị động khi đối thủ giảm giá đột ngột.
Con số 17% này không phải để bạn lo lắng suông. Nó là tín hiệu để bạn định vị lại: bán nguyên liệu cho họ, tránh cạnh tranh trực diện, hay đầu tư vào sự khác biệt để giữ khách hàng riêng? Bạn đang chọn hướng nào cho 6 tháng cuối năm?
Bạn muốn đồng hành cùng Hồ Alva?
Gia nhập cộng đồng Saigon Ladyboss — nơi những người phụ nữ bản lĩnh cùng nhau học và lớn lên.
Gia nhập Saigon Ladyboss →