Rau Quả Tăng 23,6%, Hồ Tiêu Cán Mốc 1,17 Tỷ USD: Ai Đang Thực Sự Hưởng Lợi?

Rau quả tăng 23,6%, hồ tiêu cán mốc 1,17 tỷ USD — hai con số đang gây chú ý trong ngành xuất khẩu nông sản. Bài viết này dành cho SME Việt Nam đang bán qua Alibaba, Etsy, Amazon muốn hiểu ai thực sự hưởng lợi từ đà tăng này và nên hành động thế nào để không bỏ lỡ cơ hội hoặc mở rộng sai thời điểm. Tham khảo thêm trang chủ Hồ Alva để xem các phân tích thị trường xuất khẩu khác.

Tổng quan tin tức

Rau quả tăng 23,6% và hồ tiêu cán mốc 1,17 tỷ USD chủ yếu vì giá phục hồi mạnh sau giai đoạn 2020-2022 rớt đáy, không phải vì sản lượng tăng. Ngày 28/8, số liệu xuất khẩu nông sản công bố hai con số này so với cùng kỳ. Đây không phải lần đầu hai ngành hàng tăng trưởng hai chữ số, nhưng tốc độ lần này đủ nhanh để nhiều SME hỏi tôi: có nên nhảy vào ngay không?

Con số đẹp, nhưng đẹp cho ai?

Tôi làm việc trực tiếp với vài nhà cung cấp hồ tiêu ở Đắk Lắk, Bình Phước từ 2021. Giá hồ tiêu giai đoạn 2020-2022 có lúc rớt xuống 35.000 đồng/kg, nông dân chặt bỏ hàng loạt.

Giờ giá phục hồi mạnh, kim ngạch tăng, nhưng sản lượng thực tế đang giảm vì diện tích trồng đã bị thu hẹp 3 năm trước. Nghĩa là con số 1,17 tỷ USD phần lớn đến từ giá, không phải từ lượng — đây là điểm khác biệt sống còn mà báo chí thường bỏ qua.

Với rau quả, câu chuyện tương tự nhưng phức tạp hơn. Tăng 23,6% chủ yếu đến từ sầu riêng, thanh long, chuối đi Trung Quốc qua đường chính ngạch — nhóm hàng đã đầu tư mã số vùng trồng (mã định danh vùng canh tác đáp ứng tiêu chuẩn kiểm dịch để xuất khẩu chính ngạch) bài bản từ 2019-2020.

Còn nhóm SME mới tham gia, chưa có mã số, chưa có hợp đồng dài hạn với nhà nhập khẩu, gần như đứng ngoài cuộc tăng trưởng này.

Nhận định của Hồ Alva

Buyer quốc tế không quan tâm giá thị trường tăng bao nhiêu phần trăm, họ chỉ hỏi 3 câu: chứng nhận hữu cơ, kiểm nghiệm dư lượng thuốc bảo vệ thực vật, và thời gian giao hàng cam kết. SME trả lời rõ cả ba thường chốt deal trong 2 tuần.

Tôi từng ngồi bàn đàm phán với 4 buyer Trung Đông cho lô hồ tiêu 40 tấn năm 2023. SME nào ấp úng ở 3 câu hỏi trên, buyer quay sang Indonesia ngay lập tức.

Cơ hội cho SME

Giá tốt hiện tại là cửa sổ thời gian, không phải xu hướng vĩnh viễn, nên SME có vùng nguyên liệu ổn định nên khóa hợp đồng dài hạn 6-12 tháng ngay thay vì bán spot theo từng lô.

• Dành ít nhất 20% sản lượng cho hợp đồng cố định để tránh rủi ro giá đảo chiều
• SME quy mô nhỏ nên liên kết hợp tác xã hoặc nhóm 5-10 hộ để đủ diện tích tối thiểu làm mã số vùng trồng
• Thời gian hoàn thành mã số vùng trồng theo nhóm liên kết: khoảng 3-4 tháng

Lưu ý rủi ro

Rủi ro lớn nhất không phải giá giảm, mà là SME mở rộng sản lượng quá nhanh dựa trên giá hiện tại rồi bị động khi thị trường điều chỉnh.

Tôi chứng kiến năm 2022 nhiều hộ ồ ạt trồng lại tiêu khi giá lên, ba năm sau cung vượt cầu, giá lại rớt. Bài học: đừng scale sản lượng theo cảm xúc thị trường, scale theo hợp đồng đã ký.

Hướng đi rõ ràng cho SME lúc này: tận dụng giá tốt để đàm phán hợp đồng dài hạn, đầu tư chứng nhận truy xuất nguồn gốc ngay trong quý này, và giữ tỷ lệ cân bằng giữa spot và hợp đồng cố định. Xem thêm hướng dẫn xuất khẩu nông sản qua Alibaba, Etsy, Amazon để chuẩn bị hồ sơ buyer yêu cầu.

Rau quả tăng 23,6% và hồ tiêu 1,17 tỷ USD là cơ hội thật nhưng chỉ dành cho SME đã chuẩn bị mã số vùng trồng và hợp đồng dài hạn. Doanh nghiệp bạn đang bán theo giá thị trường từng ngày, hay đã có hợp đồng bảo vệ mình trước biến động?