Bộ Công thương tổ chức Hội nghị thúc đẩy xuất khẩu: Tín hiệu hay áp lực mới cho SME?

Tổng quan tin tức

Bộ Công thương sắp kéo toàn ngành vào bàn xuất khẩu

Bộ Công thương Việt Nam chuẩn bị tổ chức Hội nghị thúc đẩy xuất khẩu vào cuối tháng 6/2026. Đây là hội nghị cấp bộ, quy tụ đại diện các hiệp hội ngành hàng, doanh nghiệp xuất khẩu và cơ quan quản lý nhà nước nhằm rà soát lại toàn bộ bức tranh xuất khẩu nửa đầu năm và định hướng cho 6 tháng cuối năm.

Tín hiệu từ Bộ cho thấy xuất khẩu đang chịu áp lực kép: một mặt tăng trưởng vẫn giữ được đà dương, mặt khác các rào cản kỹ thuật từ thị trường EU, Mỹ, Nhật đang siết chặt hơn bao giờ hết. Hội nghị dự kiến tập trung vào 3 nhóm vấn đề chính: tháo gỡ vướng mắc thủ tục hành chính, kết nối doanh nghiệp với hệ thống xúc tiến thương mại, và đẩy mạnh chuyển đổi số trong chuỗi cung ứng xuất khẩu.

Con số cần nhìn thẳng

Xuất khẩu Việt Nam 5 tháng đầu năm 2026 đạt khoảng 156 tỷ USD, tăng xấp xỉ 14% so với cùng kỳ. Nghe thì ổn. Nhưng nếu bóc tách ra, hơn 70% kim ngạch đó vẫn đến từ khối FDI — Samsung, Intel, LG và các ông lớn nước ngoài. Doanh nghiệp nội địa, đặc biệt là SME, chỉ đóng góp chưa đến 30% tổng kim ngạch. Và trong 30% đó, tập trung chủ yếu vào nông sản, dệt may, thủ công mỹ nghệ — những ngành đang chịu áp lực chứng nhận và truy xuất nguồn gốc nặng nề nhất.

Nhận định của Hồ Alva

Cơ hội cho SME

Hội nghị cấp bộ kiểu này thường đi kèm với 2 thứ mà SME nên chú ý: chính sách hỗ trợ tín dụng xuất khẩu mới và danh sách thị trường ưu tiên được cập nhật. Năm 2024, sau Hội nghị tương tự, Bộ Công thương đã mở thêm 3 chương trình hỗ trợ xúc tiến thương mại cho SME tham gia hội chợ quốc tế với mức hỗ trợ lên đến 50% chi phí gian hàng. Nhiều khách hàng của tôi trên Alibaba và Etsy đã dùng nguồn này để test thị trường Trung Đông và Đông Âu — và không tốn gì nhiều.

Nếu bạn đang bán trên B2B online hoặc đang muốn nhảy vào xuất khẩu lần đầu, đây là thời điểm để theo dõi sát các thông báo sau hội nghị. Thường trong vòng 2-3 tuần sau khi bế mạc, các Sở Công thương địa phương sẽ triển khai các chương trình hỗ trợ cụ thể. Bỏ lỡ cửa sổ đó là mất cả năm.

Một điểm nữa đáng để ý: Bộ đang đẩy mạnh kết nối với hệ thống thương vụ Việt Nam ở nước ngoài — hiện có hơn 60 thương vụ tại các thị trường trọng điểm. Đây là kênh B2B miễn phí mà 80% SME tôi gặp chưa từng dùng một lần nào. Bạn có thể gửi hồ sơ năng lực qua thương vụ để họ giới thiệu trực tiếp cho buyer nước ngoài — không qua trung gian, không tốn phí môi giới.

Lưu ý rủi ro

Nhưng tôi phải nói thẳng một điều: hội nghị không thay thế được năng lực thực thi của bạn. Tôi đã ngồi xem nhiều hội nghị như thế này trong 5 năm qua. Kết quả phụ thuộc vào việc bạn có chuẩn bị sẵn hay không — không phải vào việc bạn có ngồi trong phòng hội nghị đó hay không.

Rủi ro số một: Nhiều SME nghe xong hội nghị, hứng khởi đăng ký xúc tiến thương mại, nhưng hồ sơ sản phẩm không chuẩn, catalog tiếng Anh viết sai ngữ pháp, website không có, giá FOB không tính được. Buyer nước ngoài nhận được giới thiệu từ thương vụ, hỏi thêm thông tin — im lặng. Mất cơ hội ngay tại bước đầu tiên.

Rủi ro số hai: Các rào cản kỹ thuật đang được thắt chặt song song với chính sách hỗ trợ. EU CBAM chính thức vận hành từ 2026 với chi phí carbon phát sinh cho hàng hóa nhập khẩu. EUDR về truy xuất nguồn gốc phi phá rừng bắt buộc với gỗ, cà phê, ca cao, cao su. Nếu bạn ở những ngành này mà chưa có hệ thống truy xuất, thì dù Bộ có mở ra bao nhiêu cánh cửa, bạn cũng không chui qua được.

Rủi ro số ba: Tỷ giá. USD/VND đang biến động mạnh. Nếu bạn chốt hợp đồng FOB dài hạn mà không có công cụ phòng ngừa rủi ro tỷ giá, margin xuất khẩu của bạn có thể bốc hơi 3-5% chỉ vì tỷ giá xê dịch. Tôi biết một nhà xuất khẩu hàng thủ công tại Hà Nội đã mất gần 200 triệu đồng lợi nhuận trong quý 1/2026 chỉ vì lý do này.

Hội nghị của Bộ Công thương là tín hiệu tốt — cho thấy nhà nước đang chủ động điều phối, không bỏ mặc doanh nghiệp. Nhưng tín hiệu tốt không trả được chi phí chứng nhận, không tự động điền đơn hàng vào gian hàng Alibaba của bạn, và không chốt deal thay cho bạn.

Câu hỏi thực tế tôi muốn bạn tự trả lời trước khi hội nghị khai mạc: Nếu ngay ngày mai có một buyer Đức hỏi mua 5 container hàng của bạn với điều kiện thanh toán L/C 60 ngày — bạn có đủ năng lực xử lý không? Hay bạn cần thêm bao nhiêu tháng để sẵn sàng?