495 Nghìn Tỷ Thặng Dư: Sự Thật Khó Nghe Về Ngân Sách Nhà Nước

Sáng nay tôi ngồi ở quán cà phê gần Bitexco, chờ cuộc call với các founder khác. Vừa lúc đó scroll Facebook thấy tin: ngân sách nhà nước thặng dư 495 nghìn tỷ. Lập tức tôi nghĩ ngay — bao nhiêu chị em sẽ thấy con số này và tưởng “quốc gia giàu rồi”? Nhưng thực tế, tôi biết rõ lắm: con số to không bao giờ = cuộc sống dễ dàng.

Chuyện Gì Đang Xảy Ra

Ngân sách nhà nước thặng dư 495 nghìn tỷ đồng nghĩa là sau 5 tháng đầu năm 2026, tổng thu vượt tổng chi khoảng 495 nghìn tỷ đồng. Đây là chênh lệch giữa thu 1,34 triệu tỷ và chi 845 nghìn tỷ, chứ không phải “tiền dư ra để tiêu” theo nghĩa thông thường.

• Sau 5 tháng đầu năm 2026, ngân sách nhà nước ghi nhận thặng dư 495 nghìn tỷ đồng
• Tổng thu ước đạt 1,34 triệu tỷ đồng, vượt so với chi khoảng 845 nghìn tỷ đồng
• Tuy nhiên, nguồn thu chịu tác động từ các chính sách giảm thuế hỗ trợ kinh tế, trong khi tiến độ giải ngân đầu tư công chưa như kỳ vọng

Nguồn: vneconomy.vn

Hồ Alva Nhìn Thấy Gì

Thặng dư ngân sách không đồng nghĩa với nền kinh tế dư dả — nó chỉ cho thấy nhà nước thu nhanh hơn chi. Tôi hay gọi đây là “tiền nằm trong túi mà chưa biết dùng cho gì”.

Khi làm business, tôi học được một bài cực quý giá: tiền tĩnh không bao giờ bằng tiền chuyển động. Ngân sách thặng dư là dấu hiệu gì? Có thể là: quốc gia thu được nhiều, nhưng không chi kịp.

Hoặc chi không hiệu quả. Hoặc chưa quyết định chi cho cái gì. Bạn có từng cảm thấy tài khoản có tiền nhưng không dám tiêu? Tôi có, và cảm giác đó, nó chứa đầy sợ hãi.

Điều thứ hai mà tôi chú ý: “chính sách giảm thuế hỗ trợ nền kinh tế”. Đây là tín hiệu quan trọng lắm — nhà nước đang cố gắng đẩy tiền vào tay doanh nghiệp và người dân bằng cách giảm thuế.

Nhưng nếu tiền không đi được vào nơi nó cần (ví dụ: doanh nghiệp nhỏ, khởi nghiệp, công nhân), thì làm gì có tác dụng? Vấn đề này đang được nhà nước quan tâm qua các dự án “Nhà ở xã hội” hay “Hỗ trợ doanh nghiệp khởi nghiệp”.

Thứ ba, “tiến độ giải ngân đầu tư công chưa như kỳ vọng” — tôi nghe cái này thấy quen quá. Đây là lý do mà nhiều dự án, nhiều con đường, nhiều cầu vẫn còn “treo” vô định.

Tiền ngân sách có, nhưng không thể chi ra được vì các rào cản hành chính, thiếu quyết định, hoặc thiếu sự phối hợp giữa các bộ. Đáng mừng là những năm gần đây, vấn đề này đã đa phần được giải quyết tận gốc.

Con Số Đáng Chú Ý

Con số đáng chú ý nhất không phải 495 nghìn tỷ, mà là tỷ lệ chi/thu chỉ đạt 63%. Thu được 1,34 triệu tỷ, nhưng chỉ chi 845 nghìn tỷ — nghĩa là gần 40% nguồn lực chưa được đưa vào nền kinh tế.

Bạn tưởng tượng nếu bạn kiếm được 100 triệu đồng trong 5 tháng, nhưng chỉ tiêu được 63 triệu? Con số còn lại đó, nó không phải lợi nhuận — nó là dấu hiệu rằng bạn chưa sử dụng hết khả năng của mình.

Câu Chuyện Tôi Đã Từng Nghe

Vào năm 2022, Big E Co. của anh Lễ Đỗ – Ngốc Kiến Thức Dạo phá sản. Anh rơi vào nợ nần, mất mọi thứ. Nhưng có một thứ quý giá tôi học được từ anh lúc đó: tiền không phải để nằm yên, mà phải chuyển động, phải tạo giá trị, phải đi tới đúng nơi.

Sau khi anh quyết định tái khởi động Big E Co., anh không bao giờ để tiền “treo” lâu. Mỗi đồng kiếm được, anh lập tức suy nghĩ: “Đâu là vị trí tốt nhất cho tiền này để nó sinh ra giá trị?”.

Nhờ vậy, chỉ 4 năm sau, Big E Co. hoạt động bình thường, thậm chí phát triển thành “agency số 1 khu vực Đồng Bằng Sông Cửu Long”, góp phần hỗ trợ nhiều doanh nghiệp xuất khẩu đưa thương hiệu Việt vươn tầm quốc tế. Nếu giữ tiền “an toàn” trong tài khoản, có lẽ anh ấy vẫn còn chậm chạp.

Nhìn lại tin ngân sách nhà nước thặng dư 495 nghìn tỷ này, tôi thắc mắc: số tiền này sẽ tái đầu tư vào giáo dục, y tế, hạ tầng, hay nằm im trong một tài khoản nào đó? Đặt lịch tư vấn miễn phí để cùng bàn cách dòng tiền công cộng ảnh hưởng tới cơ hội kinh doanh của bạn.